KARDESH · BİRLİKTE ÇALIŞMA USULÜ
Bir meseleyi sahiplenmek, önce onu yaşayan insanı ve taşıdığı emaneti dinlemekle başlar.
KARDESH'te işleyiş, insanları bir üretim bandından geçirmek değildir. Meseleyi doğru adlandırır; ilgili insanları, meslekleri, dilleri ve nesilleri buluşturur; küçük ve geri alınabilir sorumluluklar kurar; neticeyi tetkik, tashih ve bakım içinde taşır.
Dinle · Buluştur · Sına · Tashih et · Emanet et
İşleyiş nedir?
İşleyiş, bir fikri hızla ürüne çevirmekten önce; doğru insanı, doğru sözü ve doğru sorumluluğu yerli yerine koyma usulüdür.
Bir eğitim aracındaki çocuk mahremiyeti veya sentetik bir videodaki kaynak ve rıza meselesi yalnız yazılımcının, yöneticinin ya da tek bir uzmanın masasında çözülemez. Meseleyi yaşayan insan, meslek erbabı, kaynak taşıyıcısı, başka disiplinler, Builder ve SEDD sorumluluğu kendi yerleriyle buluşur. Herkes aynı yetkiyi almaz; fakat etkilenen insanın sözü görünmez de kılınmaz.
KARDESH işleyişinde hız, doğru insanı dinlemenin ve taşınacak hesabı açıklamanın önüne geçmez.
Üretim bandından canlı çalışma ritmine
Bant aynı adımları tekrarlar; canlı işleyiş yeni bilgi, itiraz ve zarar ihtimali karşısında yeniden dinler ve yön değiştirebilir.
Doğrusal üretim bandı
Adımı geçmeyi ilerleme sanabilir
- Meseleyi önceden tanımlanmış çıktıya zorlar
- Rolü unvana, katkıyı göreve indirger
- İtirazı gecikme veya engel sayabilir
- Yayını son, bakımı ikincil iş gibi görebilir
KARDESH çalışma ritmi
Sorumluluğu taşımayı ilerleme sayar
- Meseleyi yaşayan insanla birlikte yeniden adlandırır
- Rol, ehliyet, hudut ve itiraz hakkını açıklar
- Küçük, güvenli ve geri alınabilir adım kurar
- Tashih, durdurma ve bakımı neticenin parçası sayar
Mesele etrafında kimler buluşur?
İnsanlar aynı masaya eşit haysiyetle gelir; fakat farklı ehliyet, tecrübe ve karar sorumlulukları taşır.
Meseleyi yaşayan insan
İhtiyacın gündelik hayatta nasıl göründüğünü, neyin zarar verdiğini ve uzaktan hangi bağlamın görülemediğini anlatır.
Meslek erbabı ve yaşayan usta
Alan tecrübesini, usulü, gerçek vaka bilgisini ve hangi hükmün başka bir role devredilemeyeceğini taşır.
Kaynak ve anlamlandırma taşıyıcısı
Metni, veriyi, farklı görüşleri ve tarihî birikimi bağlamıyla getirir; kendi yorumunu mesleğin veya hakikatin tamamı saymaz.
Başka meslek, dil ve coğrafya komşusu
Tek uzmanlığın göremediği bağı, başka dildeki kavramı ve farklı saha tecrübesini taşır; hüküm alanlarını birbirine karıştırmaz.
Builder ve araç ehliyeti
Araştırma, tasarım, veri, model, yazılım veya medya aracıyla neyin mümkün olduğunu gösterir; meslek hükmünü devralmaz.
SEDD, İHSAN ve yeni nesil sorumluluğu
Zarar, mahremiyet, insan denetimi, temsil kalitesi, çocuk güvenliği ve ortaya çıkacak işin kime emanet edileceğini gözetir.
Beş hareketli çalışma ritmi
Her mesele aynı yolu izlemez; fakat insanı dinleme, hududu açıklama ve neticenin hesabını taşıma hiçbir çalışmada atlanmaz.
Bu hareketler gerektiğinde geriye döner. Yeni kaynak veya itiraz çalışmayı yeniden dinlemeye; zarar ihtimali kapsamı daraltmaya ya da tamamen durdurmaya götürebilir.
Hangi ihtiyaç hangi kapıyı çağırır?
KARDESH bütün meseleleri ürüne dönüştürmez; ihtiyacın mahiyetine göre doğru çalışma alanını açar.
Circle · Birlikte öğrenme
Kavramı anlamak, farklı soruları duymak ve müşterek bir okuma başlatmak gerekiyorsa açılır.
Meslek Halkası · Alan meselesi
Belirli bir meslek sorusu yaşayan insan, alan ehliyeti, kaynak, itiraz ve uygulama neticesiyle derinleştirilecekse açılır.
Lonca · Kalıcı meslek emaneti
Mesleğin insanlarını, ana dil bilgisini, ustalık yolunu ve yeni nesle aktarımını süreklilik içinde taşımak gerekiyorsa kurulur.
Mission · Çok meslekli müşterek dert
Mesele tek alanı aşıyor ve MİLLET/ÜMMET ölçeğinde farklı mesleklerle ortak sorumluluk istiyorsa açılır.
Labs · Sınırlı ve güvenli deneme
Bir varsayımın gerçek sahada küçük, gözlenebilir ve geri alınabilir biçimde sınanması gerekiyorsa açılır.
Build · Çalışan temsil ve bakım
İhtiyaç doğrulanmışsa rehber, eğitim, yazılım, medya veya başka bir çalışan temsil inşa edilir; sürüm ve bakım sahibi belirlenir.
Karar verilmeden önce
Bir adımın mümkün olması, doğru veya izinli olduğu anlamına gelmez.
İlgili insan gerçekten dinlendi mi?Karardan etkilenen kişi, hane, topluluk veya saha yalnız hedef kitle değil; ihtiyacı ve itirazı taşıyan muhatap olarak yer aldı mı? Doğru ehliyet masada mı?Meslek hükmü gereken yerde alan ehli; çocuk, hukuk, mahremiyet veya başka uzmanlık gereken yerde ilgili sorumluluk çağrıldı mı? Kaynak, ihtilaf ve bilinmeyen açık mı?Bilginin nereden geldiği, farklı yorumlar, eksik kayıtlar ve kesin olmayan kısım görünür mü? İnsan ve makine makamı ayrıldı mı?Modelin önerisi ile insanın hükmü, otomatik eylem ile onay, hız ile hesap verme birbirine karıştırıldı mı? Adım güvenli ve geri alınabilir mi?Mahremiyet, zarar, çocuk, hak, lisans ve kötüye kullanım sınırları; durdurma, itiraz ve geri çekme yolu kurulmuş mu? Netice kime emanet?Çalışma yayımlanmasa bile notu, tashiği, bakımı, sonraki değerlendirmesi veya durdurma kararı sahipsiz kalıyor mu?
İlerleme her zaman yayın değildir
En doğru netice bazen ürün, bazen daha iyi soru, bazen de yapılmaması gereken şeyi açıkça bilmektir.
Çalışma bir kaynak ve görüş haritasıyla tamamlanabilir; Meslek Halkasına veya Mission'a devredilebilir; Labs'ta sınanabilir; Build'e dönüşebilir; SEDD sebebiyle daraltılabilir ya da durdurulabilir; uygun hak ve bakım şartları oluşursa WAQF ile HAYR'a açılabilir. Bu ihtimaller başarı sırası değildir. Doğru netice, emaneti zedelemeden taşınabilen neticedir.
Durdurmak, geri dönmek ve tashih etmek de sorumlu çalışmanın geçerli neticeleridir.
İki hazırlık meselesi nasıl taşınıyor?
Teknik çıktı adlarının arkasında, henüz cevaplanması ve sahiplenilmesi gereken insan soruları var.
Kaynaklı eğitim içeriği ve Çocuk SEDD'i
Bir öğretmen yardımcı araç kullanırken kaynak nasıl görünür kalır? Çocuk verisi ne zaman hiç toplanmamalı? Model önerisi pedagojik hükme nasıl dönüşmemeli? Muallim, hane, çocuk gelişimi, kaynak ve SEDD ehliyeti birlikte çağrılır.
Kaynak, rıza ve insan onaylı yayın
Bir görüntünün kaynağı, kişinin rızası, sentetik müdahalesi ve geri çekme hakkı yayın kararından önce nasıl görünür olur? Medya ustası, kaynak, mahremiyet, dil ve Builder katkısı birlikte çalışır.
Kurucu hazırlık kayıtları
İki meslek meselesi, tamamlanmış ürün değil; insanı, kaynağı ve güvenli çalışma şartları aranan hazırlık işleri olarak görünür.
Kartlar çalışılmak istenen meseleyi, beklenen temsili, mevcut engelleri ve hazırlık durumunu gösterir. `Kaynaklanıyor` etiketi aktif ekip, atanmış usta/yürütücü, açık görev, çalışan ürün veya kabul edilmiş meslek hükmü anlamına gelmez.
2 üretim işi
Kaynak, Rıza ve İnsan Onaylı Yayın Akışı
Kaynak, rıza, sentetik içerik ve tashih kayıtları yayın kararından önce nasıl görünür ve denetlenebilir tutulur?
- Medya ve TEMSİL Ontolojisi, Medya Kaynak Külliyatı, Medya Veri Şeması ve Kaynak-Tetkik Workflow'unun birbiriyle ilişkili 0.1 hazırlık paketi.
- Halka Yürütücüsü ve Meslek Ustası ataması yapılmadı.
Kaynaklı Eğitim İçeriği ve Çocuk SEDD'i
Kaynaklı eğitim içeriği hazırlanırken çocuk verisi, model önerisi ve pedagojik hüküm aynı kayıt zincirinde nasıl korunur?
- Öğrenme Ontolojisi, Eğitim Kaynak Külliyatı, Eğitim Veri Şeması ve Çocuk SEDD'i Değerlendirme Setinin birbiriyle ilişkili 0.1 hazırlık paketi.
- Halka Yürütücüsü ve Meslek Ustası ataması yapılmadı.
Gerçek hazırlık durumu
Kayıt bulunması, yaşayan lonca ve kabul edilmiş çalışma bulunduğu anlamına gelmez.
Meslek tanımı, kaynak veya teknik taslak kayıtlı olabilir. Fakat yaşayan meslek insanları, yürütücüsü bulunan halka, gerçek saha, ustalık/refakat, SEDD, itiraz ve bakım sorumluluğu tamamlanmadan alan aktif lonca veya kabul edilmiş ürün olarak sunulmaz.
Meslek hazırlığının dokuz sorusu
Medya ve TEMSİL
Meslek niçin var?
Mesleğin insana hizmeti, taşıdığı emanet ve müşterek hayattaki yeri yazılı olarak açıklanmış.
İnsanda kalan sorumluluklar
Makineye veya kuruma devredilemeyecek karar ve hesap verme alanları yazılı olarak açıklanmış.
Kaynak ve araç hazırlığı
7 hazırlık kaydı var; meslek kavramları, kaynaklar ve bilginin nasıl düzenleneceği birlikte aranıyor.
Meslek Loncası
Medya ve TEMSİL Meslek Loncası kurucu hazırlık statüsünde.
Meslek Halkası
Halka kaydı var; yürütücü ve kabul kapıları tamamlanmadı.
Müşterek çalışma sorusu
1 hazırlık sorusu ve ona bağlı çalışma kaydı görünür durumda.
Açık prova ve saha kabulü
Kurmaca örneklerle çalışan açık prova var; gerçek saha ve heyet kabulü henüz yok.
Bilgi ve insan güvenliği
Kaynak, amaç, erişim, itiraz, geri çekme ve silme şartları yazılı olarak açıklanmış.
Kaynağına dönülebilen kayıt
Çalışmaların nereden geldiği, ne zaman değiştiği ve hangi durumda geri çekileceği görülebiliyor.
Meslek hazırlığının dokuz sorusu
Muallimlik ve Eğitim
Meslek niçin var?
Mesleğin insana hizmeti, taşıdığı emanet ve müşterek hayattaki yeri yazılı olarak açıklanmış.
İnsanda kalan sorumluluklar
Makineye veya kuruma devredilemeyecek karar ve hesap verme alanları yazılı olarak açıklanmış.
Kaynak ve araç hazırlığı
7 hazırlık kaydı var; meslek kavramları, kaynaklar ve bilginin nasıl düzenleneceği birlikte aranıyor.
Meslek Loncası
Muallimlik ve Eğitim Meslek Loncası kurucu hazırlık statüsünde.
Meslek Halkası
Halka kaydı var; yürütücü ve kabul kapıları tamamlanmadı.
Müşterek çalışma sorusu
1 hazırlık sorusu ve ona bağlı çalışma kaydı görünür durumda.
Açık prova ve saha kabulü
Kurmaca örneklerle çalışan açık prova var; gerçek saha ve heyet kabulü henüz yok.
Bilgi ve insan güvenliği
Kaynak, amaç, erişim, itiraz, geri çekme ve silme şartları yazılı olarak açıklanmış.
Kaynağına dönülebilen kayıt
Çalışmaların nereden geldiği, ne zaman değiştiği ve hangi durumda geri çekileceği görülebiliyor.
Hazırlık ve ilgi
Hangi meslek meselesini, dili, kaynağı veya saha tecrübesini birlikte taşımak istiyorsun?
KARDESH çalışma ve rol kabul düzeni henüz hazırlık aşamasında. Şimdilik mesleğini, ana ve ikinci dilini, yaşadığın meseleyi, kaynak, araç veya yeni nesle rehberlik katkını paylaşabilirsin. Bu çağrı aktif ekip, açık görev, üyelik, rol ataması, meslek ehliyeti, ürün veya yayın kabulü vaadi değildir.